بودن آبش رودخانه زرد يا هوانگ‌هو ناميده‌اند . وجه تسميهء آن به رودخانه سياه نيز شايد براى اين باشد كه در قسمت علياى رودخانه خاك اراضى سياه‌رنگ است و ته رنگ آب سياه به نظر مىرسد . » 37 ماركوپولو در سفرنامهء خود از شطهاى سفيد و طلايى هم نام مىبرد كه احتمال دارد همانند كلمهء قرا كه به سياه معنى و تعبير شده است ، در نامهاى اصلى اين شطها هم اصطلاحات آق و قزل به كار رفته باشد . تغيير اعلام جغرافيايى اتراك قديم ، نه تنها در ايران و چين معمول بوده ، گوىمسجد به مسجد كبود - آق‌حصار به دژ سفيد تبديل يافته ، قراموران ( رودخانه عظيم ) نيز در چين به رودخانه سياه تعبير و تفسير شده است ؛ بلكه در روسيه هم اين دگرگونى اعلام ، صورت گرفته است . مثلا : در تركستان جنوبى نهر معروف آمودريا قبل از اينكه تغيير مسير داده به درياچه آرال بريزد ، تا ربع سوم قرن شانزدهم ميلادى به درياى خزر سرازير بود . محل و مصب آمودريا در ساحل شرقى درياى خزر را تركها قزل‌سو مىناميدند . روسها بعد از استيلا بر تركستان نام قزل‌سو را به « قراسنوودسك » تغيير دادند كه معنى تحت اللفظى آن سرخ آب ( قزل‌سو ) مىشود . 38 تركها هم نام قزل اردو را « آلتون اردو » مىنويسند كه بمعنى اردوى طلايى است . از كجا معلوم كه بزرگترين ميدان شهر مسكو كه امروزه « ميدان سرخ » ناميده مىشود در قديم قزل ميدان نبوده است . 14 - قراكليسا - ( كليساى بزرگ - معبد باشكوه و معظم ) كليساى طاطاوس مقدس در حوالى ماكو كه از حيث قدمت و عظمت معروفيت جهانى پيدا كرده است . بنا به نوشتهء آقاى مهندس احمد حامى اين كليسا را با سنگهاى سفيد آهكى ساخته‌اند و رنگ سياه هيچ ربطى بدان ندارد . 15 - قراسو - ( رودخانهء بزرگ ) . دايرةالمعارف فارسى مصاحب چنين مىنگارد : « فرات بزرگترين رود آسياى غربى از پيوستن دو رود قراسو ( به طول 450 كيلومتر ) و مرادسو ( 650 كيلومتر ) تشكيل مىشود . اولى با اينكه كوتاه‌تر است مدتها فرات خوانده مىشد امروزه هم مسير سفلاى آن موسوم به فرات است و در همهء مآخذ فرات اصلى همين قراسو شمرده شده است . » بزرگترين رودخانهء منطقهء كرمانشاه نيز كه شعبهء اصلى رودخانهء كرخه